cialis viagra online ambien

Satranç Nasıl Oynanır?



Bugün uzmanlar çocuk gelişimi için 1 numaralı etkenler arasında gösterdiği satranç, gün geçtikçe ilgi görmeye, oynanmaya ve paylaşılmaya devam ediyor.

Peki satranç nasıl oynanır? Kuralları nelerdir? Dilerseniz sözü uzatmadan bu güzel oyunu nasıl oynayabileceğinizi anlatmaya geçelim.

Satranç toplamda 32 taş ile oynanır. İlk olarak hangi satranç taşının ne işe yaradığını, ne görev yaptığını anlatacağız.

Taş ismi: Şah

Şah, satrancın en önemli taşıdır. Eğer şah rakip tarafından yenilecek olursa oyun sona erer. Bu yüzden şaha ayrı bir özen göstermeli ve korumalısınız.

Şekil-1:

Ne yönde ilerler?

Şah her yöne 1 adım gidebilir. İleri, geri, sağa, sola  veya çapraz ilerlemesi serbesttir.

Rakip taşını nasıl yer?

Şahın diğer taşlara göre taş yemesi biraz daha zordur. Çünkü sürekli baskı aldında olduğu için diğer taşlara yaklaşması biraz zordur. Şahın asla tek başına yiyemeyeceği 2 taş vardır, biri vezir ötekisi rakibin şahıdır.

Neden yiyemiyor diyecek olursanız, vezir her yöne hamle yapma şansına sahip, deyil yemeye cürret etmek vezirin önüne veya çaprazına çıkması dahi mümkün değildir, zira bunu yapacak olursa vezir tarafından şah yenir ve oyun biter.

Rakibin şahlarıda birbirini yiyemez, birbirine tehdit oluşturabilmeleri için yan yana veya çapraz çapraza durmaları gerekir, ki bu da mümkün değildir, böyle bir hamle yapılamaz. Yapılacak olursa rakip şahı yer, oyun biter.

Taş ismi: Vezir

Şekil-2:

Vezir satranç oyunundaki en önemli taşların başında yer alır.

Ne yönde ilerler?

Vezir şahın aksine her yöne 1 adım değil, her yöne önü açık olduğu sürece istediği kadar gidebilir.

Rakip taşını nasıl yer?

Vezir, çapraz veya düz olarak ilerlerken önüne çıkan taşı yiyebilir. Taşı yedikten sonra vezirinizi yediğiniz taşın yerine bırakmanız ve karşı tarafın hamlesini beklemeniz gerekir.

Taş ismi: Fil

Şekil-3:

Fil, vezir gibi her yöne gidemez.

Ne yönde ilerler?

Fil, önü açık olduğu sürece çapraz olarak istediği kadar ilerleyebilir. Beyaz karede oyuna başlayan fil beyaz karelerde hareket eder, siyah kareye geçiş yapamaz. Aynı şey siyah karede başlayan fil içinde geçerlidir.

Rakip taşını nasıl yer?

Fil, çapraz olarak ilerlerken önüne çıkan taşı yiyebilir. Taşı yedikten sonra filinizi yediğiniz taşın yerine bırakmanız ve karşı tarafın hamlesini beklemeniz gerekir. Oyunda iki adet fil mevcuttur.

Taş ismi: At

Şekil-4:

At, diğer taşların aksine düz veya çapraz gitmez.

Ne yönde ilerler?

At, “L” çizerek ilerler. Hemen yukarıdaki şekilde görmüş olduğunuz mavi oku bir “At” farz edin ve izlediği yöne göz atınız. At ile satranç tahtasının hangi köşesinde olacak olursanız olun “L” harfi çizerek hamlelerinizi yapmanız mümkün. Sağa doğru “L” harfi, sola, aşağıya veya yukarıya doğru “L” harfi yapabilirsiniz. Oyunda iki adet at mevcuttur.

Rakip taşını nasıl yer?

“L” harfini çizdikten sonra atı koyacağınız yerde bir taş varsa onu yiyebilirsiniz.

Taş ismi: Kale

Şekil-5:

Kale düz ilerler, yine fil ve at gibi kaleden de oyunda 2 adet vardır.

Ne yönde ilerler?

Kale, sadece ileri, geri, sağa ve sola gidebilir. Fil veya vezir gibi çapraz gidemez.

Rakip taşını nasıl yer?

Kale, düz ilerler ve önüne çıkan taşı yer. Taşı yedikten sonra yediğiniz taşın yerine kalenizi bırakmanız gerekir. Ve hamle sırası karşı tarafa geçer.

Taş ismi: Piyon

Şekil-6:

Piyon satrancın en değersiz taşı gibi görünüyor olsada aslında iyi yönetildiğinde çok tehlikeli olabilecekleri aşikardır. Oyuna 8 adet piyon ile başlarsınız.

Ne yönde ilerler?

Piyon ilk hamlesinde 2 adım atma şansına sahiptir. Bu hak her piyon için bir kez kullanılabilir. İlk hamlesini tek adım ileri çıkan kişi, ikinci hamlesinde aynı piyonu 2 adım ileri taşıyamaz, tek adım ileri gidebilir. Bu şansını o piyon için kaybetmiş olur. Bu hak sadece piyonun bulunduğu ilk yerde kullanılabilir. Yani ilk hamlesinde. Her piyon için bu hak vardır.



Rakip taşını nasıl yer?

Piyon, düz ilerliyor olsada çapraz olarak rakip taşı yer. Hemen çaprazındaki taşı yiyebilir. Taşı çapraz yedikten sonra yediğiniz taşın yerine piyonunuzu bırakmanız gerekir. Ve hamle sırası karşı tarafa geçer.

Bilinmesi gereken satranç kuralları:

  • Satranç tahtasının ne yönde olduğu önemlidir. Satranç tahtasını doğru koyup koymadığınızı şu şekilde anlayabilirsiniz; Aşağıdaki resimde de gördüğünüz üzere kişinin sağ eline siyah kare değil beyaz kare denk gelmelidir. Bunu göz önüne alarak doğru olup olmadığını anlayabilirsiniz.

Örnek:

  • Oyuna ilk beyazlar başlar.
  • Eğer oyunda sadece şah kalmışsa ve hiçbir tehdit almadığı halde hiçbir yöne kıpırdayamıyorsa oyun pat olur. Yani berabere biter.
  • Satrançta tutulan taş oynanmak zorundadır.

Rok Kuralı

Diğer oyunlarda olduğu gibi satrancında belli başlı oyun içi taktikleri mevcuttur. Bunlardan biride rok hakkı.

Rok Nedir?

Rok, oyun esnasında kendini baskı altında hisseden veyahutta kendini daha fazla güven altına almak isteyen şahın kale ile yer değiştirmesidir. 2 türlü rok çeşidi vardır, biri kısa rok ötekisi uzun roktur.

Satrançta rok nasıl yapılır?

Satrançta rok yaparken rok yaptığınızı karşı tarafa duyurun. Rok işlemi için önce şahı tek elinizle tutup yine aynı el ile şahı bırakmadan kale ile yer değiştiriniz.

Örneğimizde İnceleyelim:

Örneğimizde sarı ok işareti ile gösterilen rok çeşidi kısa roktur. Mavi ok işareti ile gösterilen rok çeşidi ise uzun roktur. Kısa veya uzun rokun arasındaki fark taşların aralarındaki kare sayısı farkıdır.

Rok yapabilmeniz için şahın daha önce yerini değiştirmemiş olması gerekir. Yine rok yapabilmeniz için şah ile kale arasında herhangi bir taşın bulunmaması gerekir. Oyunda sadece 1 kez rok yapma hakkına sahipsiniz. Eğer şah tehdit aldığı halde yerini değiştirmemişse rok yapma hakkı bozulmaz.

Geçerken Alma

Geçerken alma, adı üstünde olduğu gibi piyonun başka bir piyonu geçerken almasıdır. Geçerken almak kuralı zorunlu değildir.

Örneklerimizde İnceleyelim:

Şimdi yukarıdaki şekli incelediğimizde beyaz piyon son hamlesini yapmıştır ve hamle sırası rakibe geçmiştir. Rakip siyah taşı iki adım ileri sürecek. Yani geçerken beyazın tehdidini görecek.

Siyah piyon iki adım ileri gittiğinde beyazın çaprazından geçmiş olur. Bu durumda beyaz, siyah piyonu yeme hakkına sahiptir. Geçerken alma kuralı bu durumda uygulanabilir. Tamamen isteğe bağlıdır. Ve bu işlem sadece piyonlar arasında yapılır. Eğer beyaz bu hakkını ilk seferde kullanmaz ise bir sonraki hamlede bunu yapma şansını kaybeder.

Piyonun Dönüşmesi

Size piyonu anlatırken doğru kullanıldığında ne kadar tehlikeli olabileceğini söylemiştik. Piyonun dönüşmesi kuralında piyonların gizli silahını görmüş oluyoruz.

Piyon, bulunduğu yerden çıkıp son kareye ulaştığında kişiye vezir, kale, fil veya at gibi taşların herhangi birini alma hakkı kazandırır.

Örnek:

Aşağıdaki resmi incelediğimizde piyon yerinden çıkıp bulunduğu yere kadar gelmiştir. Ve son kare için 1 adımı kalmıştır. Piyon son adımınıda attıktan sonra “2. sahne” kısmında gördüğünüz gibi veziri tercih etmiştir. Son adımı atıp veziri piyon ile değiştirdikten sonra hamle sırası karşı tarafa geçer. Bu yüzden son adımı atmadan önce, adımı atacağınız yerde tehdit olup olmadığına bakmalısınız.

Pat Kuralı (Beraberlik)

Pat kuralı şahın kıpırdayamaması durumunda olur. Kişinin eğer oynayacak piyon haricinde başka bir taşı kalmamışsa veya sadece şahı kalmışsa bu kural öne çıkar. Kuralın uygulanabilmesi için, yani berabere kalınabilmesi için şahın yön değiştirmeye kalktığında tehdit alıyor olması gerekir. Bu durumda oynayacak taşı olmayan kişi hamleyi gerçekleştiremez ve oyun berabere biter. Kişinin oyunda piyonları var ve onlarıda hareket edemiyorsa yine aynı durum olur.

Örneğimizde İnceleyelim:

Örneği incelediğimizde siyah şahın kıpırdayamadığını görürüz. Pat bu durumda gerçekleşir.

Şah ve Mat

Şah çekmek nedir?

Yeri gelmişken belirtelim, eğer şahı tehdit ediyorsanız “Şah” diyerek bunu karşı tarafa duyurmalısınız.

Aşağıdaki resimi incelediğimizde kale tarafından şaha “şah” çekiliyor. Şah sadece sarı ok işareti ile gösterilen yere kaçabilir. Bu durumda mat olmaktan kurtulur.

Eğer ki durum aşağıdaki gibi olmuş olsaydı oyun biterdi. Yukarıdaki resimde kaçabileceği bir yer varken aşağıdaki resimde kaçabileceği tek noktada kale tarafından tutulmuştur. Oraya gelecek olursa kale tarafından şah yenir. Oyun kuralları gereği bu hamleyi yapma hakkına sahip değildir, oyun bu noktadan itibaren sona ermiştir.

Nezaket gereği karşı tarafı oyunu için tebrik edebilirsiniz.

Satranç Tahtasında Taşların Dizilişi:

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Etiketler:, , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

2 Yorum

  1. Mustafa Can diyor ki:

    GAYETTE YARARLI BİR DERS…

  2. umut diyor ki:

    vvvvv

Yorum Yapın